Firma we współczesnej myśli ekonomicznej. Studium teoretyczno-metodologiczne

Teoria firmy jest, obok teorii rynków i konkurencji, najważniejszą częścią współczesnej mikroekonomii. Jej osiągnięcia mają istotne znaczenie dla opisu i wyjaśniania decyzji podejmowanych w przedsiębiorstwie w kwestiach rozmiarów i struktury produkcji, cen oferowanych do sprzedaży dóbr i usług oraz wielkości i struktury ponoszonych dla ich wykonania nakładów. Praktycznie nie ma podręcznika do mikroekonomii, w którym nie poruszano by zagadnień związanych z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa. Problematyka ta jest również przedmiotem ciągłych zainteresowań nauk o zarządzaniu. Pojęcia firmy i przedsiębiorstwa używane są zwykle zamiennie, chociaż z punktu widzenia mikroekonomii nie są one tożsame. Tylko w przypadku przedsiębiorstwa wytwarzającego na wymianę jeden produkt można je traktować jako synonimy.Współczesny świat firm (przedsiębiorstw) jest niezwykle bogaty i zróżnicowany. Wiedza potoczna i teoretyczna jest w tym zakresie ogromna. Jednakże, pomimo dynamicznego rozwoju badań teoretycznych i empirycznych dotyczących problematyki przedsiębiorstwa, ciągle nie ma jednomyślności i precyzji co do tak fundamentalnych kwestii, jak: status ontologiczny firmy, czynniki determinujące jej wielkość i wewnętrzną strukturę, cele działalności przedsiębiorstw, sposób ich zachowania się na rynku, wpływ otoczenia na efekty działalności firmy, ocena warunków sukcesu i przyczyn porażek, powody zróżnicowania populacji przedsiębiorstw w branży czy wreszcie tak podstawowa sprawa, jak przyczyny powstawania firm. Listę tę można by bez problemu jeszcze wydłużyć, ale i bez tego łatwo docenić teoretyczną i praktyczną doniosłość wspomnianych wyżej problemów.

Wprowadzenie /9
Rozdział 1. Neoklasyczna teoria firmy /55
1.1. Charakterystyka neoklasycznego modelu przedsiębiorstwa /55
1.2. Krytyka i obrona modelu neoklasycznego /69
1.3. Wnioski /84
Rozdział 2. Menedżerska teoria firmy /90
2.1. Prekursorzy i głowni reprezentanci /91
2.2. Własność i kontrola /119
2.3. Wnioski /140
Rozdział 3. Behawioralna teoria firmy /143
3.1. Firma jako koalicja grup interesów /143
3.2. Struktura organizacyjna a sposób i efektywność funkcjonowania firmy /155
3.3. Koncepcja X-efektywności /173
3.4. Relacje firmy z otoczeniem /182
3.5. Ocena behawioralnej teorii firmy /196
3.6. Wnioski /200
Rozdział 4. Firma w nowej ekonomii instytucjonalnej /203
4.1. Relacje kontraktowe jako podstawa ekonomicznej teorii firmy /203
4.2. Teoria kosztów transakcyjnych /214
4.3. Teoria agencji /252
4.4. Ewolucyjna teoria firmy /274
4.5. Wnioski /298
Rozdział 5. Przedsiębiorstwo w teorii gospodarki socjalistycznej /300
5.1. Istota i pozycja przedsiębiorstwa w gospodarce socjalistycznej /301
5.2. Behawioralne aspekty przedsiębiorstwa socjalistycznego /330
5.3. Ocena dokonań teorii przedsiębiorstwa socjalistycznego /341
5.4. Wnioski /349
Rozdział 6. Ekonomiczna teoria firmy a procesy zmian systemowych w gospodarkach postsocjalistycznych /352
6.1. Propozycje kierunków badań /353
6.2. Znaczenie modelu przedsiębiorstwa państwowego /365
6.3. Przekształcenia własnościowe /381
6.4. Ścieżki wejścia do biznesu /396
6.5. Przedsiębiorstwo i przedsiębiorczość w modelach transformacji /408
6.6. Problemy metodologiczne /425
6.7. Wnioski /434
Rozdział 7. Ontologia i epistemologia firmy /438
7.1. Podstawowe pytania filozofii nauki /438
7.2. Ontologia firmy /445
7.3. Epistemologia firmy /482
7.4. Wnioski /531
Uwagi końcowe /540
Wykaz literatury /571

Boehlke Jerzy