Książka jest próbą wieloaspektowego opisania poematu dygresyjnego – gatunku literackiego, którego mistrzem w polskiej literaturze był Juliusz Słowacki. W centrum zainteresowania autorów znalazły się zatem: "Podróż do Ziemi Świętej z Neapolu" i "Beniowski". Te dwa arcydzieła są rozpatrywane w tomie w szerokich i różnorodnych perspektywach badawczych, od antycznych i staropolskich źródeł inspiracji, przez romantyczne konteksty i pokrewieństwa (Byron, Heine, Norwid), aż do współczesnej recepcji w twórczości Białoszewskiego i Konwickiego.
Intencją redaktorów książki było przygotowanie opracowania, które przybliżałoby badaczy do monograficznego ujęcia gatunku, przede wszystkim w postaci nadanej mu przez Juliusza Słowackiego. Monografia tak szczególnego zjawiska literackiego, jakim jest w kulturze polskiej poemat dygresyjny, zwłaszcza we współczesnej sytuacji badawczej, musi być stworzona przez wielu autorów: powinna być wieloaspektowa i interdyscyplinarna, napisana wieloma językami, powinna uruchamiać różne perspektywy badawcze i punkty widzenia.
Zgodnie z tym założeniem przedstawiamy prace autorów z wielu środowisk naukowych, prezentujących różnorodne stanowiska i pola badawcze. Tylko w ten sposób można odsłonić specyfikę tego niezwykłego gatunku literackiego.
Książka jest pokłosiem Roku Juliusza Słowackiego, poety wciąż budzącego emocje, wciąż jednego z najważniejszych polskich twórców, a także europejskich poetów romantycznych.
Maria Kalinowska
Słowo wstępne
Wokół "Podróży do Ziemi Świętej z Neapolu"
Jacek Brzozowski
"Podróż do Ziemi Świętej z Neapolu" – kilka problemów edytorskich i interpretacyjnych
Maria Kalinowska
Problemy genologiczne "Podróży do Ziemi Świętej z Neapolu": między podróżą grecką a poematem dygresyjnym
Kwiryna Ziemba
"Podróż do Ziemi Świętej z Neapolu" wobec eposu
Roman Dąbrowski
Komizm w "Podróży do Ziemi Świętej z Neapolu" Juliusza Słowackiego
W kręgu "Beniowskiego"
Ewa Łubieniewska
Performer z Krzemieńca
Magdalena Siwiec
Zabawy (z) Muzą: ironiczna dekonstrukcja toposu w dygresjach "Beniowskiego"
Lucyna Nawarecka
"Beniowski"– poemat transcendentalny
Poemat dygresyjny Słowackiego – model i jego antecedencje
Jan Okoń
O ironii w poematach dygresyjnych XVI i XVII wieku. Antecedencje staropolskie poematów Juliusza Słowackiego – między powagą a ironią
Leszek Zwierzyński
Poemat dygresyjny Juliusza Słowackiego.Próba modelu dwuwymiarowego
Michał Kuziak
Intertekstualność poematów dygresyjnych Słowackiego
Olga Taranek
„Ironia, dobra siostra”. Dygresyjność Juliusza Słowackiego z perspektywy teoriopoznawczych form ironii w literaturoznawstwie
W kręgu ironii Słowackiego
Aleksander Nawarecki
„Romans albo poema”. O "Panu Alfonsie" Juliusza Słowackiego
Magdalena Bizior-Dombrowska
Nuda – ironiczny negatyw świata utworów Słowackiego
Elżbieta Powązka
Genezyjska ars poetica – dygresje autotematyczne w późnej twórczości Juliusza Słowackiego
Tradycja europejska ironii romantycznej
Janusz Skuczyński
Arystofanes –patron ironii romantycznej (wokół tekstu Friedricha Schlegla o wartościach estetycznych komedii greckiej
Marcin Leszczyński
Powinowactwa gatunkowe. Byrona droga od powieści poetyckich do poematów dygresyjnych
Anna Artwińska
Ironia jako strategia. "Niemcy. Baśń zimowa" Heinricha Heinego
Justyna Cecylia Nowicka
"El Diablo Mundo" Joséde Esproncedy. Hiszpański kontrapunkt dla Beniowskiego
Romantyczne warianty poematu dygresyjnego
Bogna Paprocka-Podlasiak
"Don Juan poznański" Ryszarda Berwińskiego na tle tradycji poematu dygresyjnego
Maciej Junkiert
Dygresyjność w "Quidamie" Cypriana Norwida
Inspiracje i nawiązania
Eliza Kącka
„Bardziej mnie cieszą »Beniowskie«…” Żywioły języka i dygresji w Białoszewskiego inspiracji Słowackim
Przemysław Kaniecki
Podróż do Berlina Zachodniego z Warszawy. Jeszcze o formie gatunkowej "Kalendarza i klepsydry" Tadeusza Konwickiego
Hanna Marciniak
Romantyczny poemat dygresyjny jako „inna Tradycja” poetyki Andrzeja Sosnowskiego. Próba interpretacji "Eseju w chmurach"
Aneks
Mirosława Modrzewska
Beniowski bajroniczny: konteksty kulturowe angielskiego przekładu
Indeks osobowy
Leszczyński Marcin
absolwent filologii
polskiej i filologii angielskiej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Stopień doktora nauk humanistycznych uzyskał na podstawie rozprawy „Lutnia szalonego barda. Metaliterackie
aspekty poematów dygresyjnych Byrona i Słowackiego” napisanej pod kierunkiem
prof. dr hab. Marii Kalinowskiej. Ostatnio opublikował angielskie tłumaczenie
pierwszej pieśni Podróży do Ziemi Świętej
z Neapolu Juliusza Słowackiego przygotowane we współpracy z dr. Peterem
Cochranem. Obecnie zajmuje się badaniem relacji między literaturą a
nauką/techniką w polskim i angielskim romantyzmie.
Kalinowska Maria
prof. dr hab., pracuje w Instytucie
Literatury Polskiej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz w Instytucie
Badań Interdyscyplinarnych „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego.
Autorka książek o literaturze romantycznej: „Mowa i milczenie: romantyczne antynomie samotności” (1989), „Grecja romantyków. Studia nad obrazem Grecji
w literaturze romantycznej” (1994), „Los.
Miłość. Sacrum. Studia o dramacie romantycznym i jego dwudziestowiecznej
recepcji” (2003). Redaktor i współredaktor kilku prac zbiorowych, m.in.
poświęconych antykowi romantyków oraz Mieczysławowi Limanowskiemu.