Archeologia XXXI. Archeologia podwodna 6

Nauki Humanistyczno-Społeczne Zeszyt 398

 

Z przyczyn od Redakcji niezależnych przez wiele lat nie ukazywały się w ramach archeologicznej serii Acta Universitatis Nicolai Copernici specjalistyczne zeszyty Archeologia Podwodna. Była to i jest edycja wydawnicza unikatowego na gruncie polskim Zakładu Archeologii Podwodnej Instytutu Archeologii UMK, w którym od lat realizowany jest specjalistyczny program dydaktyczny, przygotowujący absolwentów do badań archeologicznego środowiska podwodnego, zarówno w akwenach śródlądowych, jak i morskich. W ciągu kilkunastu ostatnich lat w naszym Instytucie specjalność tę podjęło i uzyskało stopień magistra kilkudziesięciu absolwentów, którzy znaleźli zatrudnienie w placówkach archeologicznych w kraju i zagranicą, podejmując badania stanowisk podwodnych. Znaczna część absolwentów utrzymuje stały kontakt z naszą Uczelnią, aktywnie uczestnicząc w akcjach badawczych naszego Zakładu. To dzięki nim możliwe było skompletowanie odpowiednich artykułów i wydanie niniejszego zeszytu. Tak więc w zespole autorskim niniejszego zeszytu oprócz pracowników naszego Zakładu (Andrzej Pydyn, Krzysztof Radka) znaleźli się nasi absolwenci (Anna Rembisz, Danuta Baran, Robert Domżał, Paweł Rutecki, Tomasz Bednarz, Arkadiusz Koperkiewicz), a także wieloletni pracownik Instytutu Archeologii UMK, a zarazem współtwórca naszego programu dydaktycznego archeologii podwodnej, osiadły od końca lat 80. ubiegłego wieku w niemieckiej Kilonii i tam zajmujący się badaniami podwodnymi - dr Gerard Wilke. Szczególną dla nas wartość mają artykuły profesora Wojciecha Kowalskiego z Wrocławia o prawnej ochronie podwodnego dziedzictwa kulturowego oraz nestora światowej archeologii podwodnej George'a J. Bassa, emerytowanego już obecnie profesora archeologii nautycznej, założyciela w 1973 r. Instytutu Archeologii Nautycznej (INA), który w 1976 r. został afiliowany przy Uniwersytecie A&M w Teksasie. Profesora Bassa mieliśmy ostatnio (2008) zaszczyt gościć w naszym Uniwersytecie z wykładem podsumowującym najważniejsze światowe osiągnięcia archeologii podwodnej, zatytułowanym „Od Uluburun do Tytanika". 

ARTYKUŁY
Andrzej Kola, Od Redakcji/7
Anna Rembisz, Dar wotywny złożony z ozdób, narzędzi i broni odkryty w jeziorze Kamienica, w miejscowości Trzynik, pow. Kołobrzeg (stanowisko 12) /11
Andrzej Pydyn, Smiljan Gluščević, Port rzymski w Zaton, w Chorwacji /25
Robert Domżał, Podwodne badania archeologiczne domniemanej bariery nawigacyjnej z VIII w. n.e. w zatoce Schlei w Niemczech /49
Gerard Wilke, Najstarsze mosty zachodniosłowiańskie z międzyrzecza Łaby i Odry (VIII-X/XI wiek) /57
Paweł Rutecki, Wrak W-25. Podwodne badania archeologiczne w Zatoce Gdańskiej /127
Tomasz Bednarz, Dariusz Kaczor, Próba identyfikacji osiemnastowiecznego wraka W-27 na podstawie analizy porównawczej badań archeologicznych i źródeł archiwalnych /149
Wojciech Kowalski, Problematyka prawna ochrony podwodnego dziedzictwa kulturowego /171
George F. Bass, O takich co ukradli gwiazdy (tłumaczenie Natalia Grążawska)/185
Andrzej Pydyn, O takich co ukradli gwiazdy (podsumowanie do polskiego wydania)/188

SPRAWOZDANIA
Wojciech Szulta, Wrak WM-1 wydobyty z rzeki Niemen na Litwie /191
Arkadiusz Koperkiewicz, Wojciech Szulta, Sprawozdanie z podwodnego rekonesansu archeologicznego w rzece Narew, w miejscowości Suraż, b. woj. podlaskie /197
Krzysztof Radka, Podwodne badania rekonesansowe przeprowadzone przez Zakład Archeologii Podwodnej w akwenach śródlądowych Polski w latach 2005-2006 /205
Danuta Baran, Arkadiusz Koperkiewicz, Sprawozdanie z prac Studenckiego Koła Badań Podwodnych przeprowadzonych na Pojezierzu Łęczyńsko-Włodawskim / 223

KRONIKA
Andrzej Kola, Wojciech Szulta (1964-2008)/229
Andrzej Pydyn, Andrew George Sherratt (1946-2006)/233
Andrzej Pydyn, John Richard Steffy (1924-2007)/237
Wojciech Szulta, Międzynarodowa Konferencja Naukowa w Kłajpedzie, na Litwie /241
Krzysztof Radka, Międzynarodowa Konferencja Naukowa w Kilonii „In Poseidons Reich XIV" /245

 

 

Kola Andrzej

(ur. 1940, Toruń) prof. dr hab., emerytowany profesor w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Mikołaj Kopernika w Toruniu. Jego zainteresowania naukowe obejmują głównie archeologię średniowiecza i czasów nowożytnych, a także archeologię podwodną. Poza Polską kierował lub uczestniczył w badaniach podwodnych w Bułgarii na Morzu Czarnym, w Tajlandii w Zatoce Syjamskiej, w Niemczech i na Litwie. W ramach archeologii czasów nowożytnych prowadził badania ogrodów historycznych (Oporów, Jędrzejów, Białystok, Choroszcz), a także badania hitlerowskich obozów zagłady (Bełżec, Sobibór).  W latach 1994-1996 z ramienia Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa kierował m.in. ekspedycję archeologiczno-ekshumacyjną na cmentarzu oficerów polskich w Charkowie, w latach 1997-1999 ekspedycją archeologiczno-ekshumacyjną na Cmentarzu Obrońców Lwowa we Lwowie, a w 2001 r. w Bykowni pod Kijowem. Jest autorem ok. 200 artykułów i rozpraw naukowych, w części poświęconych archeologicznej problematyce badań katyńskich i badań hitlerowskich obozów zagłady Żydów.