Antologia polskiej myśli politycznej okresu rozbiorów

Wśród badaczy zajmujących się myślą polityczną panuje powszechne przekonanie, że bez należytego przebadania i wyjaśnienia jej dziejów trudno w pełni poznać i przybliżyć w sposób wszechstronny obraz rozległej panoramy życia narodu. W podejmowanych próbach rekonstrukcji obrazu współczesnej polskiej myśli politycznej zwraca się bowiem uwagę na proces cyrkulacji i percepcji idei, a także kontynuacji i nowatorstwa. Z kolei analiza koncepcji dotyczących danego społeczeństwa bywa zarazem poznawaniem samego siebie. Dlatego niezmiernie ważne są analityczne i pogłębione studia nad jej historią, zwłaszcza w Polsce - kraju, który przeżywa nie w pełni chyba jeszcze zakończony proces transformacji ustrojowej. Zachodzące procesy modernizacji budzą wśród części aktywniejszych w życiu narodowym Polaków obawy, a także opozycję. Na jedną z tych przyczyn wskazał, w odniesieniu do XIX wieku, Tomasz Kizwalter, który zauważał: „Perspektywa podążania za przodującym centrum budziła we wszystkich zapóźnionych cywilizacyjnie krajach obawy o tożsamość rodzimej kultury".
Wprawdzie refleksję polityczną okresu rozbiorów zdominowała kwestia odzyskania niepodległości, ale w kręgu zainteresowania twórców polskiej myśli znalazły się także zagadnienia ustrojowe, jak również rola i miejsce jednostki w społeczeństwie czy kwestia relacji między państwem a Kościołem. Duża część rozważań poświęcona była analizie pojęcia „naród", określano także przy tej okazji cechy polskiego charakteru narodowego. Wiązało się to ze zjawiskiem stopniowego rozpadu i pauperyzacji stanu szlacheckiego, który stanowił aż do tego czasu wzorcotwórczą część społeczeństwa, a jednocześnie był związany ze stopniową aktywizacją społeczno-polityczną chłopstwa czy rozwojem proletariatu.

Wstęp / 7
Konserwatyzm - jedność w wielości? /11
Adam Jerzy Czartoryski /16
Jan Paweł Woronicz /21
Hieronim Kajsiewicz /31
Stanisław Tarnowski /41
Józef Szujski /48
Ludwik Górski /60
Paweł Popiel /65
Michał Bobrzyński /72
Wincenty Kosiakiewicz /76
Julian Klaczko /79
Józef Bogdan Oczapowski /89
Liberalizm - praktyczne rozwiązania na rzecz
demokracjj /95
Aleksander Świętochowski /98
Roman Szymański /106
Józef Supiński /114
Bolesław Prus /120
Demokracja - w drodze do narodowej równości
i jedności /124
Ludwik Bulewski /127
Józef Tokarzewicz /137
Henryk Michał Kamieński /145
Piotr Ściegienny /150
Karol Fryderyk Libelt /157
Wincenty Witos /165
Socjalizm - doraźne działania reformistyczne / 171
Edward Abramowski / 175
Feliks Perl / 185
Kazimierz Kelles-Krauz / 191
Edward Jaroszyński / 199
Jan Wacław Machajski / 209
Wacław Nałkowski /. 214
Nurt narodowo-demokratyczny - w walce o wspólne idee / 221
Zygmunt Fortunat Miłkowski /225
Stanisław Kozicki /233
Jan Ludwik Popławski /228
Zygmunt Balicki /247
Feliksa Eger /256

Zamojska Małgorzata

dr Małgorzata Zamojska - absolwentka politologii (UMK w Toruniu) oraz filologii polskiej (UKW w Bydgoszczy). Jej zainteresowania badawcze oscylują wokół publicystyki oraz literatury dwudziestolecia międzywojennego, a także koncentrują się w obrębie nurtów bieżących, tj. antropologii współczesności oraz krytyki społecznej. Działa w organizacjach trzeciego sektora.

Wojdyło Witold

 

Prof. dr hab. Witold Wojdyło jest wychowankiem Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Tutaj ukończył studia historyczne, doktoryzował się, uzyskał stopień profesora nadzwyczajnego. W uczelni toruńskiej pracuje od 1985 r., gdzie pełnił funkcję kierownika Zakładu, zastępcy dyrektora Instytutu, kierownika Katedry, prodziekana Wydziału Humanistycznego. Początkowe zainteresowania naukowe koncentrowały się na akcji militarnej ludowców w czasie II wojny światowej, następnie na badaniu procesów kształtowania świadomości społeczno-politycznej i narodowej społeczeństwa polskiego XIX i pierwszej połowy XX wieku, badaniu wzajemnych relacji pomiędzy wychowaniem a polityką, ze szczególnym uwzględnieniem myśli społeczno-politycznej obozu narodowego.

Radomski Grzegorz

 

dr hab. Grzegorz Radomski ukończył historię na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. W 1999 roku uzyskał na tejże uczelni tytuł doktora nauk humanistycznych. Jego zainteresowania badawcze obejmują najnowsze dzieje Polski. Na łamach czasopism ogólnopolskich i regionalnych opublikował szereg artykułów poświęconych historii wychowania, polskiej myśli politycznej, a także historii regionalnej.