Romantyczna nieskończoność. Studium identyfikacji pojęcia

Wędrowiec, pielgrzym, podróżnik, filozof, mistyk, uczony, każdy, kto próbuje zgłębić sekret, przekroczyć granice poznania, wykreować nowe światy, zejść w głąb, odwiedzić kopalnie minerałów i zapuścić się w otchłanie własnej jaźni - w takiej czy innej formie, prędzej czy później dotyka Schillerowskiej epifanii. Romantyk odkrywa raz jeszcze, idąc śladami starożytnych i nowożytnych uczonych i artystów, nieznany wymiar kosmosu, świata, egzystencji, niechybnie stając u wrót nieskończoności. I tu częstokroć dociera do granicy wysłowienia: „Język kłamie głosowi, a głos myślom kłamie". Albowiem wiedza jest w jego przekonaniu językowo niewyrażalna, akonceptualna, nie daje się zamknąć w ramy określonych pojęć i kategorii, których zresztą nie staje, by objąć bogactwo wrażeń i odczuć, jakie przynosi dzieło otwarte świata i kosmosu. Zwłaszcza, gdy zbliża się do sacrum, bądź wprost czuje obecność Boga. Wówczas, jak rzecz zanotował jeszcze przed Adamem Mickiewiczem Friedrich Hölderlin:

Na ogół musimy milczeć; nie wiemy, jak zwać święte.
Serca biją, lecz mowa - utyka, nie nadąża.

Co począć w takiej sytuacji? Jak opowiedzieć własną historię poznania? W jaki sposób przekazać doświadczenie nienazwanego i niewyrażalnego? To ukryty i swoisty mgławicowy dyskurs. Możliwe, że jeden z najważniejszych w romantyzmie, dotykający wszak nie tylko granic poznania i języka, ale i progu tajemnicy, za którą kryje się romantyczne sacrum: Bóg, Wszechświat, Natura.

Romantyczna nieskończoność. Studium identyfikacji pojęcia
Uwagi wstępne (9)
Na pograniczu nauk i filozofii
Nieskończoność w romantycznej filozofii i teorii estetycznej. Kontekst europejski (84)
Nieskończoność w romantyzmie polskim (127)
Zamiast zakończenia (162)
Romantische Unendlichkeit (Studie über den Begriff). Zusammenfassung (171)
Romantic infinity (A study of the concept). Summary (179)
Bibliografia (wybór) (185)

Ku nieskończoności. Wiersze
Adam Mickiewicz ■ Hymn na dzień zwiastowania N.P. Maryi (199)
Droga nad przepaścią w Czufut-Kale (201)
Góra Kikineis (202)
Farys (203)
Rozmowa wieczorna (211)
Rozum i Wiara (214)
Widzenie (217)
Snuć miłość... (220)
Nad wodą wielką i czystą... (221)
Juliusz Słowacki ■ Rozłączenie (225)
Na szczycie piramid (227)
Zachwycenie (229) Jest najsmutniejsza godzina na ziemi... (231)
Anioł ognisty - mój anioł lewy... (232)
Baranki moje... (233) Kiedy pierwsze kury Panu śpiewają... (234)
Zygmunt Krasiński ■ Mógłem być z Tobą na ziemi szczęśliwy... (237)
Jak anioł spadły, leżący w piękności... (238)
Zimny rozsądek w tobie się opiera... (240)
Do D. Po śmierci (242)
Tam, gdzie jezior trzy na dole... (246)
Są przeznaczenia, które trwają wiecznie... (247)
Na Sybir! (248)
Cyprian Norwid ■ Dumanie (1) (251)
Modlitwa (254)
Nieskończony. Dialog z porządku dwunasty (256)
Tęcza (261)
Idee i Prawda (265)
Niebo i Ziemia (267)

Wobec nieskończoności. Romantyczna ikonografia (wstęp i oprac. Agnieszka Markuszewska) (269)
Wykaz ilustracji (333)
Indeks osobowy (337)

Strzyżewski Mirosław

historyk literatury i edytor, kierownik Zakładu Tekstologii i Edytorstwa Dzieł Literackich UMK, autor książek: „Działalność krytyczna Maurycego Mochnackiego” (1994), „Michał Podczaszyński. Zapomniany romantyk” (1999), „Maurycy Mochnacki. Rozprawy literackie” (2000; 2 wyd. – 2004), „Mickiewicz wśród krytyków. Studia o przemianach i formach romantycznej krytyki w Polsce” (2001), „Henryk Elzenberg i literatura” (2003), „Romantyczna nieskończoność. Studium identyfikacji pojęcia” (2010), „Romantyczne sfery muzykalne” (2010); redaktor naukowy tomów zbiorowych: „Polska krytyka literacka w XIX w.” (2005), „Z warsztatu edytora dzieł romantyków” (2008), „Rozmaitości warsztatowe” (2010), „Dyskursy krytycznoliterackie 1764–1918. Wokół „Słownika polskiej krytyki literackiej”; twórca i redaktor naczelny czasopisma „Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie”; ponadto autor wielu rozpraw, artykułów, recenzji i szkiców krytycznoliterackich.