Przewietrzyć zatęchłą atmosferę uniwersytetów. Wokół literaturoznawczej polonistyki doby stalinizmu

Studia zawarte w niniejszym tomie dotyczą dziejów polskiej
polonistyki literaturoznawczej w dobie stalinizmu. Poruszają przy
tym zagadnienia, które nie były do tej pory przedmiotem refleksji.
Zostały one podzielone na dwie grupy. W pierwszej znalazły się
cztery studia ściśle dotyczące stalinowskiego literaturoznawstwa.
Najobszerniejsze z nich opisuje dzieje zjazdów młodzieży polonistycznej;
zjazdów odgrywających ważną rolę w procesie stalinizacji
polskiego literaturoznawstwa. Drugie dotyczy miejsca Zygmunta

Krasińskiego w marksistowskiej wizji polskiego romantyzmu. Dwa
pozostałe poświęcone zostały dyskusjom toczącym się u schyłku
polskiego stalinizmu: dyskusji „podręcznikowej” oraz dyskusji
o „nurtologii”.
W grupie drugiej znalazły się trzy studia związane
z literaturoznawstwem doby stalinizmu w sposób mniej bezpośredni
(stąd w podtytule tej książki pojemny znaczeniowo przyimek
„wokół”). Pierwsze z nich opisuje najważniejszą (bo najbardziej
typową dla epoki) antologię ogłoszoną w pierwszej połowie lat
pięćdziesiątych; mowa o książce Wiersze, które lubimy, opracowanej
przez Jana Kotta i Adama Ważyka. Drugi szkic dotyczy toczących się
u schyłku stalinizmu dyskusji o polityce przekładowej, a więc kwestii
ważnej także z punktu widzenia ówczesnego literaturoznawstwa.
Artykuł trzeci pokazuje – na przykładzie pisarstwa Johna Steinbecka
– meandry polityki przekładowej w Polsce Ludowej.
Mam nadzieję, iż zebrane tu studia i szkice ułatwią zadanie
przyszłemu autorowi monografii poświęconej polskiemu literaturoznawstwu
wczesnych lat pięćdziesiątych.

Spis treści

Wstęp

Część I
„Przewietrzyć zatęchłą atmosferę uniwersytetów”. Historia sześciu Zjazdów Naukowych Młodzieży Polonistycznej

Miejsce Zygmunta Krasińskiego w marksistowskiej refleksji historycznoliterackiej i dydaktyce szkolnej doby stalinizmu

„Przedodwilżowe” dyskusje o literaturze dwudziestolecia międzywojennego

O pierwszych syntezach współczesnej literatury polskiej z lat pięćdziesiątych XX wieku

Część II
„Epoka antologii”. Pendant do pewnego hasła słownikowego

„Przedodwilżowe” dyskusje o polityce przekładowej w latach stalinizmu

Meandry polskiej recepcji twórczości Johna Steinbecka (lata 1945–1968)

Nota bibliograficzna

Indeks osobowy

Smulski Jerzy