Wokół zagadnienia trwałości papieru. Katalog wystawy

Papier jest jednym z najpotrzebniejszych materiałów naszej cywilizacji i właściwie nie ma dziedziny, w której brakowałoby tego fantastycznego białego wytworu maszyn papierniczych. Jak słusznie określił go R. A. Hayward: papier jest żywą krwią naszej cywilizacji. W 2005 roku obchodziliśmy już 1900-letnią rocznicę wiekopomnego wynalazku Cai Luna, który dał papier Chinom. Potem wynalazek ten przywłaszczył sobie cały świat. Jego dzieje i historię niezwykłego człowieka, pochodzącego z ubogiej rodziny i sprzedanego do służby na dworze cesarskim ok. 75 r. n.e., ale potem jakże docenionego przez cesarza Ho, opisał niezwykle interesująco Józef Dąbrowski.
W 2008 roku obchodzimy także rocznicę 40-lecia powstania Zakładu Konserwacji Papieru i Skóry [3]. Zakład ten nigdy by nie został utworzony, gdyby nie wynalazek papieru. Jednak materiał ów zaistniał, ale nie będąc wiecznym, wymaga zabiegów konserwatorskich. Z kolei toruńska szkoła konserwacji papieru nie zaistniałaby, gdyby nie prof. dr hab. Alicja Barbara Strzelczyk. Stworzyła ona Zakład od podstaw i była jego kierownikiem przez okres 37 lat. Wielkie zasługi w rozwój Zakładu włożyły także następczynie Pani Profesor: dr Halina Rosa oraz dr hab. Elżbieta Jabłońska, oraz szerokie grono pozostałych, zarówno byłych, jak i obecnych pracowników. Od początku istnienia Zakładu, tj. od 1968 roku, wykształciło się w nim około 200 konserwatorów z dziedziny konserwacji papieru i skóry.
Wielu konserwatorów, doświadczając rozmaitych problemów w sztuce konserwatorskiej, jednoznacznie stwierdza, że największych trudności nastręczają papiery wytwarzane w ciągu dwóch ostatnich stuleci. Jest to swoisty paradoks, ponieważ papiery w starodrukach są bardziej trwałe i zazwyczaj lepiej znoszą konserwatorskie zabiegi. Obecnie nie ma chyba ani jednego specjalisty z dziedziny konserwacji papieru, który nie znałby problematyki niszczenia XIX- i XX-wiecznych papierów oraz zabiegów ich odkwaszania - jakże ważnego dla nich lekarstwa! Przyczyną niskiej trwałości papierów z XIX i XX wieku są niektóre zmiany w technologii ich produkcji.

Wstęp
Biała rewolucja /11
Rak papieru /13
Na ratunek zagrożonym papierom! /14
Inspiracje /16
Przypisy /17
Rysunki /29

Kozielec Tomasz