Zamach stanu Józefa Piłsudskiego i jego konsekwencje w interpretacjach polskiej myśli politycznej XX wieku

Powołanie 10 maja 1926 roku rządu Wincentego Witosa dało Józefowi Piłsudskiemu pretekst do czynnego wystąpienia. Prezydent Stanisław Wojciechowski potraktował podjęte działania jako bunt i nakazał wiernym sobie wojskom otwarcie ognia. Demonstracja została przekształcona w zamach, pociągając za sobą liczne ofiary. W następstwie dokonujących się zmian, w warunkach kształtującego się państwa autorytarnego, na nowo podjęto próbę określenia miejsca i praw jednostki, rolę naczelnych organów władzy państwowej itp. W większym też stopniu w kręgu zainteresowania reprezentantów myśli politycznej znalazły się obok kwestii wartości problemy związane z procesem decydowania politycznego.
Przewrót majowy, jego geneza i konsekwenq'e były analizowane nie tylko w okresie dwudziestolecia, ale także w czasie drugiej wojny światowej i po jej zakończeniu. Również współcześnie tytułowy przewrót budzi wiele rozbieżnych ocen i komentarzy.

Wstęp

Zamach majowy a polska demokracja
ANDRZEJ wojtas, Wpływ przewrotu majowego i polityki obozu sanacyjnego na kształt polskiej sceny politycznej /11
JAROSŁAW MACAŁA, Wpływ zamachu majowego na postrzeganie demokracji w środowiskach katolickich /23
ANNA JANIAK, Koncepcje praw i obowiązków obywateli w państwie autorytarnym na przykładzie tzw. nurtu katolickiego w polskiej myśli politycznej /43

Piłsudczycy wobec zamachu majowego - między mistyfikacją a mitologizacją
PRZEMYSŁAW MAJ, WALDEMAR PARUCH, W obronie majestatu Rzeczypospolitej: piłsudczykowska interpretacja przewrotu majowego (1926-1939) / 65
MlCHAŁ STRZELECKI, Legitymizacja przewrotu majowego w myśli politycznej obozu piłsudczykowskiego /85
ANDRZEJ SEPKOWSKI, Romantyczno-heroiczna mityzacja osoby Józefa Piłsudskiego /101
HENRYK SKŁADANOWSKI, Zamach majowy Józefa Piłsudskiego w podręcznikach do nauczania historii w szkole powszechnej w okresie II Rzeczypospolitej /119

Akceptacja, dezorientacja, krytyka - partie polityczne wobec wydarzeń maja 1926 roku
MICHAŁ ŚLIWA, „Błąd majowy" polskich socjalistów /131
KRYSTYNA TREMBICKA, Komunistyczna Partia Polski wobec przewrotu majo­wego /143
KRZYSZTOF KAWALEC, Narodowa Demokracja wobec przewrotu majowego /153
GRZEGORZ RADOMSKI, „Zgubne dziedzictwo sanacji". Zamach majowy Józefa Piłsudskiego i jego konsekwencje w interpretacjach ruchu narodowego po drugiej wojnie światowej /171
JACEK GZELLA, Konserwatyści polscy wobec prz ewrotu majowego /183
HANNA SZCZECHOWICZ, Kujawy wobec przewrotu majowego 1926 roku /209
Ks. JÓZEF DĘBIŃSKI, Kościół rzymskokatolicki wobec przewrotu majowego i rządów sanacji /217
EUGENIUSZ PONCZEK, Opinie ugrupowań i ośrodków przywódczych Polski Walczącej o Józefie Piłsudskim w kontekście symboliki 11 listopada (I939-I945) /235

Od chłodnej analizy do gorącego potępienia - refleksje publicystyczno-ideologiczno-edukacyjne
EWA MAJ, Próba demitologizowania przewrotu majowego w koncepcjach politycz­nych Narodowej Demokracji /259
WITOLD WOJDYŁO, „U podstaw tragedii Piłsudskiego". Na marginesie myśli społeczno-politycznej Jana Stachniuka /275
TERESA KUŁAK, Wojciech Korfanty wobec społeczno-politycznych skutków przewrotu majowego (w świetle sprawozdań stenograficznych Sejmu Śląskiego 1926-1930) /281
TOMASZ SIKORSKI, „Od krytyki do zaangażowania". Ocena przewrotu majowego i „Polski pomajowej" w myśli politycznej środowiska poznańskiej „Awangardy" (1927-1933). U źródeł nurtu narodowo-państwowego w II Rzeczypospolitej /301
WOJCIECH KURAŚ, Stanisław „Cat" Mackiewicz wobec Józefa Piłsudskiego i zamachu majowego /327
MAŁGORZATA WITKOWSKA, Józef Piłsudski: autorytet moralny czy dyktator? - Adolf Maria Bocheński wobec zamachu majowego i jego konsekwencji /339
KRZYSZTOF KANIA, Przewrót majowy i dalszy rozwój wypadków w Polsce na łamach amerykańskiego tygodnika „Time" /345
MAREK BIAŁOKUR, „Zwycięzca bierze wszystko". Zamach majowy Józefa Piłsudskiego w interpretacjach polskiej myśli politycznej na gruncie szkolnej edukacji historycznej /353

 

Karpus Zbigniew


Wojdyło Witold

 

Prof. dr hab. Witold Wojdyło jest wychowankiem Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Tutaj ukończył studia historyczne, doktoryzował się, uzyskał stopień profesora nadzwyczajnego. W uczelni toruńskiej pracuje od 1985 r., gdzie pełnił funkcję kierownika Zakładu, zastępcy dyrektora Instytutu, kierownika Katedry, prodziekana Wydziału Humanistycznego. Początkowe zainteresowania naukowe koncentrowały się na akcji militarnej ludowców w czasie II wojny światowej, następnie na badaniu procesów kształtowania świadomości społeczno-politycznej i narodowej społeczeństwa polskiego XIX i pierwszej połowy XX wieku, badaniu wzajemnych relacji pomiędzy wychowaniem a polityką, ze szczególnym uwzględnieniem myśli społeczno-politycznej obozu narodowego.