Comites consistoriani w wieku IV. Studium prosopograficzne elity dworskiej cesarstwa rzymskiego 320-395 n.e.

[...] praca Szymona Olszańca stanowi pełne i bardzo mocno udokumentowane studium z dziejów ustroju późnego cesarstwa. O ile funkcjonowanie tego ustroju i związane z nim badania prosopograficzne zostały dobrze i wszechstronnie opracowane dla epoki wczesnego cesarstwa, to dla późnego cesarstwa powstały tylko opracowania częściowe zagadnień związanych z tematem rozprawy. Dr Olszaniec podjął zatem próbę zapełnienia dotkliwej luki w nauce.

z recenzji prof. Marii Jaczynowskiej

 

Autor zestawia dane na temat urzędników cesarskich IV wieku, którzy tworzą określoną kategorię - comites consistoriani. [...] Liczne zestawienia i towarzyszące im analizy grupy z punktu widzenia kategorii czasowych pozwalają ją ujrzeć w nowy sposób. [...] Wielka liczba tabel i analiz, a co za tym idzie, pytań badawczych jest najlepszym świadectwem, jak wielki ładunek intelektualny wnosi do tej pracy badacz precyzyjny i pełen inwencji. [...] część prosopo-graficzna zawiera dużą liczbę analiz źródeł, w których Autor zmienia i koryguje ustalenia starszych badaczy, wysuwając hipotezy z reguły dobrze uzasadnione i przekonujące. [...] Najważniejszym zaś Jego dokonaniem jest ukazanie nowej wizji grupy społecznej, która stanowiła jeden z podstawowych elementów późnoantycznego ustroju społecznego i politycznego. [...] Ta praca wyróżnia się na tle nie tylko polskiego, lecz i międzynarodowego dorobku badaczy późnego antyku.

 

Spis treści

 

Wstęp 11
Rozdział I - Consistorium i comites 19
Kształtowanie się comites consistoriani 19
Powstanie consilium principis w czasach pryncypatu. Jego metamorfoza ł rozwój
w czasach późnego Cesarstwa 27
Consistorium - problemy terminologiczne 38
Miejsce comites ordinisprimi w Consistorium 44
Consistorium a prefektpraetorio 49
Consistorium jako źródło prawa i sądowniczy trybunał odwoławczy 54
Consistorium jako miejsce przyjmowania poselstw zagranicznych 58
Appendix: Doradcy cesarza w dziele Ammiana Marcellina 60
Rozdział II -Konsystorianie w ujęciu prosopograficznym 63
Miejsce w hierarchii rang 63
Przywileje prawa cywilnego 74
Działalność jako doradca cesarza w ramach consilium 82
Konsystorianin w sytuacjach nadzwyczajnych 96

Rozdział III - Konsystorianie w ujęciu socjologicznym 119
Kariery 119
Czas trwania urzędu 160
Wiek w momencie osiągnięcia stanowiska w konsystorium 181
Pochodzenie. Kwestia ruchliwości wertykalnej i horyzontalnej 181
Krewni, rodzina, powiązania 217
Wykształcenie, kultura i zainteresowania literackie 228
Religia 244

 

Założenia wstępne 267
Quaestores sacripalatii 270
Magistri officiorum 377
Comites Sacrarum Largitionum 471
Comites Rerum Prwatarum 553
Zakończenie 606
Fasti comites consistoriani 615

 

Wykaz skrótów 619
Bibliografia 625
Comites consistoriani in the Fourth Century(Prosopographical Study of the Court Elit in the Roman Empire, A.D. 320-395) 653
Indeks 663

 

Dr Szymon Olszaniec (ur. 1968) jest adiunktem w Zakładzie Historii Starożytnej Instytutu Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Zajmuje się historią późnego Cesarstwa Rzymskiego (284-602 n.e.). W kręgu jego zainteresowań znajduje się historia religii oraz historia społeczna tego okresu. Jest członkiem Komisji Bizantynologicznej przy Komitecie Nauk i Kultury Antycznej PAN oraz The Society for the Promotion of Roman Studies z siedzibą w Londynie. Jest autorem monografii Julian Apostata jako reformator religijny, Kraków 1999, współautorem podręcznika Historia 1. Starożytność i średniowiecze w tekstach źródlowych, Rumia 2002, a także autorem wielu artykułów naukowych.


Olszaniec Szymon