Tuchola. Obóz jeńców i internowanych 1914-1923, t. I, cz. 3: Warunki życia jeńców i internowanych

Problem jeńców i obozów jenieckich zbudowanych przez zaborców na ziemiach polskich w czasie pierwszej wojny światowej, a potem przejętych przez siły zbrojne Drugiej Rzeczypospolitej i wykorzystywanych w okresie wojen o niepodległość i granice, przez wiele lat nie budził zainteresowania historyków, ani cywilnych, ani wojskowych. Z tego też względu aż do początku lat dziewięćdziesiątych wyjątkowo skromna była liczba publikacji na ten temat.
Sytuacja zmieniła się, gdy w toruńskim ośrodku naukowym powstał kilkuosobowy zespół badawczy, który rozpoczął działania od wykonania podstawowej czynności warsztatowej, tj. przeprowadził skrupulatną, czasochłonną kwerendę w archiwach i bibliotekach zarówno w kraju, jak i poza jego granicami: w Rosji, na Ukrainie, na Białorusi i na Litwie, w Niemczech. Uzyskane w ten sposób obfite materiały źródłowe, obrazujące los jeńców i internowanych, po krytycznej analizie stały się podstawą do przygotowania wielu referatów na konferencje i seminaria, napisania serii artykułów naukowych i popularnonaukowych, tomów studiów i monografii, natomiast najwartościowsze dokumenty i relacje ukazały się drukiem jako teksty źródłowe*.
Sprawą, która od lat wywołuje największe kontrowersje nie tylko naukowe, lecz także polityczne, jest funkcjonowanie obozów jeńców bolszewickich w Polsce. Szczególnie eksponowane przez stronę rosyjską są obozy w Strzałkowie i w Tucholi. Już w 1921 roku w emigracyjnej prasie rosyjskiej ukazującej się w Warszawie pisano o Tucholi jako o „obozie śmierci". Do dziś niektórzy historycy i publicyści rosyjscy starają się podtrzymać tezę o Tucholi jako miejscu masowej eksterminacji jeńców bolszewickich.

Wstęp /7

Waldemar Rezmer - Walki w Prusach Wschodnich w 1914 roku /9
Włodzimierz Jastrzebski - Miejsce obozu jeńców w Tucholi w strukturze niemieckich obozów dla jeńców wojennych w latach 1914-1918 /19
Jerzy Szwankowski - Życie Tucholi w latach pierwszej wojny światowej /29
Zbigniew Karpus - Jeńcy rosyjscy i bolszewiccy w Tucholi (1914-1922) /43
Mariusz Wołos - Problem jeńców rumuńskich na Pomorzu Gdańskim w okresie pierwszej wojny światowej (zarys problematyki i postulaty badawcze) /49
Maciej Krotofil - Ukraińska Armia Halicka 1918-1920. Zarys organizacji i działań bojowych /57
Emilian Wiszka - Żołnierze Ukraińskiej Halickiej Armii w Obozie Jeńców nr 7 w Tucholi (1920-1922) /79
Zofia Waszkiewicz - Opieka religijna nad jeńcami i internowanymi w obozie w Tucholi (1914-1923) /101
Igor Sribniak - Arhiwni dżerela z istorii perebywannja polonenich ukrainciw u tabori Tucholja (1920-1921 pp.) /113
Jacek Woyno - Archiwalia dotyczące obozów jeńców rosyjskich i internowanych w latach 1919-1922 w zasobie Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie /129
Jerzy Szwankowski - Opieka nad cmentarzami obozu jeńców w Tucholi /135

Wykaz skrótów /137
Indeks osobowy /139
Indeks nazw geograficznych /145