Archeologia zbrodni. Oficerowie polscy na cmentarzu ofiar NKWD w Charkowie

Książka prof. Andrzeja Koli, który na zlecenie Rady OPWiM kierował ekipą polskich specjalistów prowadzących w latach 1994-1996 badania na terenie kwartału parku leśnego w Charkowie, w miejscu, gdzie NKWD ukryło szczątki zamordowanych oficerów WP z obozu specjalnego NKWD w Starobielsku oraz przypuszczalnie z więzień zachodnich obwodów Ukrainy (z tzw. ukraińskiej listy katyńskiej), przybliża nam historię i wyniki prowadzonych prac. Niemal codziennie przynosiły one znaczące odkrycia i w sposób dla nas nieoczekiwany odsłaniały mechanizmy zbrodni popełnionej przez funkcjonariuszy NKWD na obywatelach Rzeczypospolitej.

 

Przedmowa; Wstęp; Historia mordu (Polscy jeńcy wojenni po agresji sowieckiej 17 września 1939 roku * Obóz w Starobielsku i jego likwidacja * Działania na rzecz poznania losów jeńców Starobielska (Kozielska, Ostaszkowa) - do 1990 roku * Charków-Piatichatki - domniemane miejsce pochówku zamordowanych jeńców Starobielska); Prace archeologiczno-ekshumacyjne w Charkowie (Prace rekonesansowe w 1991 roku* Prace archeologiczne i geodezyjno-kartograficzne w 1994 roku * Wykop sondażowy nr 1/94 * Wykop sondażowy nr 11/94 * Wykopy sondażowe nr III/94, IV/94, V/94 * 3. Prace archeologiczno-ekshumacyjne w latach 1995-1996); Wyniki prac archeologiczno-ekshumacyjnych (Topografia cmentarza * Groby polskie * Grób nr 5/91 [l] * Grób nr 22/91 - 22a/91 [12] * Grób nr 5/94 [13] * Grób nr 6/94 [5] * Grób nr 7/94 [6] * Grób nr17/95 [7] * Grób nr 19/95 [4] * Grób nr 26/95 [8] * Grób nr 28/95 [14] *Grób nr 29/95 [9] * Grób nr 30/95 [11] * Grób nr 36/95 [3] * Grób nr 40/95 [10] * Grób nr 45/95 [2] * Grób nr 52/95 [15] * 3. Groby mieszkańców miasta i obwodu Charkowa - ofiar represji NKWD * Cmentarne obiekty pozagrobowe * "Czarna droga" * Ogrodzenie * Wartownia); Ingerencja w struktury cmentarza w latach 70.-80. XX wieku i w 1991 roku; Badania archeologiczno-ekshumacyjne w Charkowie na tle badań innych miejsc pochówków ofiar reżimu stalinowskiego; Zakończenie; Posłowie; Bibliografia; Spis ilustracji; Spisok illustracij; Bilderverzeichnis; List of illustrations; Rezjume; Die Archäologie des Verbrechens. Polnische Offiziere auf dem Friedhof der NKWD-Opfer in Charkov (Zusammenfassung); The archaeology of the Crime. Polish officersin the cemetery of NKVD victims in Charkov (Summary); Indeks osobowy

Kola Andrzej

(ur. 1940, Toruń) prof. dr hab., emerytowany profesor w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Mikołaj Kopernika w Toruniu. Jego zainteresowania naukowe obejmują głównie archeologię średniowiecza i czasów nowożytnych, a także archeologię podwodną. Poza Polską kierował lub uczestniczył w badaniach podwodnych w Bułgarii na Morzu Czarnym, w Tajlandii w Zatoce Syjamskiej, w Niemczech i na Litwie. W ramach archeologii czasów nowożytnych prowadził badania ogrodów historycznych (Oporów, Jędrzejów, Białystok, Choroszcz), a także badania hitlerowskich obozów zagłady (Bełżec, Sobibór).  W latach 1994-1996 z ramienia Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa kierował m.in. ekspedycję archeologiczno-ekshumacyjną na cmentarzu oficerów polskich w Charkowie, w latach 1997-1999 ekspedycją archeologiczno-ekshumacyjną na Cmentarzu Obrońców Lwowa we Lwowie, a w 2001 r. w Bykowni pod Kijowem. Jest autorem ok. 200 artykułów i rozpraw naukowych, w części poświęconych archeologicznej problematyce badań katyńskich i badań hitlerowskich obozów zagłady Żydów.