Sylwia Urbańska

Matka Polka na odległość. Z doświadczeń migracyjnych robotnic 1989-2010

Wysyłamy w ciągu 14 dni
Przekierowanie do ibuk.pl
ISBN:
978-83-231-3366-7
Rok wydania:
2015
Liczba stron:
400
Nr wydania:
pierwsze
Typ okładki:
twarda z obwolutą
Seria:
Monografie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej
Wydawca:
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

36,00 zł

twarda z obwolutą

Sylwia Urbańska

Matka Polka na odległość. Z doświadczeń migracyjnych robotnic 1989-2010

Kategoria produktu:

W debacie wokół przemian współczesnych rodzin i wzorców płci rzadko dyskutuje się o doświadczeniach kobiet spoza klasy średniej. W istocie niewiele wiemy na temat tego, jak po 1989 roku zmieniały się biografie, tożsamości i role rodzinne rolniczek i robotnic. Tymczasem od co najmniej kilku dekad to właśnie zwalniane z restrukturyzujących się fabryk pracownice, rolniczka i gospodynie domowe są bohaterkami cichej, niewidzialnej, choć masowej ewolucji. Jako (nie)legalne migrantki – sprzątaczki i opiekunki dzieci, osób starszych i chorych – zamieszkujące wraz z milionami podobnych sobie globalnych robotnic getta migracyjne w metropoliach Europy i Ameryki, musiały zmierzyć się z nowymi nierównościami, gruntownie przeorganizować rolę, tożsamości rodzinne i wzorce płci. Jak Polki radziły sobie z wieloletnią przymusową rozłąką z dziećmi w sytuacji, gdy „opieka na odległość” stała w sprzeczności z figurą matki rezydencjalnej utrwaloną w świadomości jako kanoniczna i niemodyfikowalna? Jak zmieniały się przy tym ich relacje z mężami, rodzinami i społecznościami lokalnymi? O jakich doświadczeniach , jakim językiem mówi „matka Polka na odległość”? Jakie kulisy życia polskich rodzin zaczęła odsłaniać, kiedy znalazła się tak – poza granicami domu, tradycyjnego świata społecznego wsi, miasteczka, państwa? Z czym wiąże się „postmodernizacja ubogich”? Autorka odpowiada na te pytania, zastanawiając się jednocześnie, czy od 1989 roku – kiedy okno dla masowych migracji kobiet otworzyło się szerzej – mieliśmy do czynienia  z niedostrzeżoną rewolucją płci w społecznościach zwykle szufladkowanych jako twierdze tradycyjności.

Analizy powstały na podstawie zebranych przez autorkę narracji autobiograficznych kobiet, których doświadczenie życia między dwoma krajami wpisało się w dwie dekady transformacji 1989-2010. Książka nie mogłaby jednak powstać bez intensywnych badań terenowych, prowadzonych w Polsce I Belgii. Dały one wgląd w życie migrantek, ich rodzin i społeczności na wsiach i w małych polskich miasteczkach, a także w gettach migracyjnych Brukseli. 

Część I. Inspiracje teoretyczno-metodologiczne

Wprowadzenie / 11
Transnarodowe macierzyństwo – ramy historyczne / 20
Płeć a współczesny kolonializm / 21
Polki w ekonomii globalnej – biografie dwóch dekad transformacji / 25
Procesy wykorzeniające a opieka rezydencjalna / 28
Cele badawcze / 31

Rozdział 1. „Matki na odległość” w literaturze – w poszukiwaniu pojęć i perspektyw / 35
Na marginesie badań sondażowych / 35
Na marginesie badań jakościowych / 37
Opieka a terytorium domu – krytycznie o wpływach funkcjonalizmu / 43
Transnarodowość jako propozycja ujęcia „relacji opiekuńczej na odległość” / 49
Macierzyństwo w paradygmacie interpretatywnym / 52
Pojęcia analityczne w badaniach stawania się transnarodową matką / 55

Rozdział 2. Między rolą badaczki a uczestniczką. O metodologii badań / 65
Autoetnografia jako punkt wyjścia / 66
Badania terenowe – uzyskiwanie „potrójnego dostępu” / 72
Wywiad narracyjny – wokół kwestii etycznych i zagadnień doboru próby / 78
Specjalistyczna transkrypcja / 82
Analiza dyskursu wokół „eurosieroctwa” / 83

Część II. Warianty przejścia w transnarodowe macierzyństwo

Rozdział 1. Problem matki (żony) polki. migracja ekonomiczna jako studium przejść statusowych / 89
Niedostrzeżony wymiar. Społeczno-kulturowe kulisy niektórych wariantów migracji ekonomicznych / 91
„Historia naturalna” badania – odkrycie zróżnicowania migracji ekonomicznych / 91
Krytycznie o dominacji modeli ekonomicznych w literaturze migracyjnej / 94
Migracja jako zagrożenie – fatalizm interpretacji w dyskursie naukowym / 97
Perspektywa badawcza – trajektorie biograficzne a studium przejść statusowych / 99
Nieustrukturyzowane przejścia statusowe / 102
Własności procesu przejść statusowych / 104
Globalizacja przebiegu separacji/rozwodu w doświadczeniach migracyjnych robotnic / 106

Rozdział 2. Detradycjonalizujący potencjał migracji. Studium przejść statusowych polskich migrantek po 1989 roku / 113
Separacja i rozwód w tradycyjnej kulturze – nieustrukturyzowane „przejścia statusowe” / 115
Markery niedostępności rozwodu – wzory adaptacji i mortyfikacje tożsamości / 127
„Balansowanie na cienkiej linie” – wielowymiarowe adaptacje w biografii rolniczki / 139
Kurczenie się ekonomiczno-instytucjonalnych opcji pozostania w Polsce / 146
Wykluczenie ekonomiczne / 147
Wykluczenie mieszkaniowe / 150
Wykluczenie instytucjonalne / 152
Wykluczenie z prawa do bezpieczeństwa / 161
Migracje jako wzorzec separacji/rozwodu – kolektywne przejścia statusowe / 163

Rozdział 3. Warianty tworzenia się „opieki na odległość”. Aanaliza wzorcowych przypadków / 167
Warianty społeczno-ekonomiczne / 168
Migracja jako konsekwencja bycia porzuconą – przypadek Wandy / 168
Migracja jako plan separacji/rozwodu – przypadek Bożeny 179
Kontekst podejrzenia / 187
Migracja jako ucieczka przed przemocą w małżeństwie/rodzinie – przypadek Wiesławy / 193
Migracja jako przymusowa „nominacja” w układzie pieczeniarskim / 204
Warianty ekonomiczne / 205
Podsumowanie / 211

Część III. „Pęknięta” tożsamość. Próba utrzymywania chwiejnej równowagi w relacjach

Rozdział 1. Strategie „reperowania” tożsamości / 217
Między „amputacją” a rutynizacją – proces stawania się robotnicą / 220
Transnarodowa matka Polka – tradycyjne zasoby w legitymizacjach / 231
„Umowa migracyjna” z dziećmi / 231
Symbolika poświęcenia / 234
Polka potrafi – strategie opiekuńcze „na odległość” / 239

Rozdział 2. Macierzyństwo w kontekście podejrzenia – załamywanie się chwiejnej równowagi / 245
Opiekunowie w przedstawianiu transnarodowego macierzyństwa jako porzucenia – społeczno-ekonomiczne warianty wyjazdów migracyjnych / 247
Porzucenie vs. poświęcenie – nieprzekładalność perspektyw w interakcjach z dziećmi / 248
Przypadek Wandy / 248
Przypadek Barbary / 258
Uwarunkowania strukturalne i układy opiekuńcze a wprowadzanie kontekstu podejrzenia / 262
Przypadek Aldony / 264
Przypadek Wiesławy / 271
Trajektoria „odstawania się matką” – konsekwencje wprowadzania kontekstów podejrzeń dla tożsamości i biografii kobiet / 274
Ambiwalencja – utracony czas vs. biografia jako poświęcenie / 278
Warianty ekonomiczne / 285
Druga strona „kultury migracyjnej” – społeczności migracyjne w generowaniu kontekstów podejrzeń / 285

Rozdział 3. Cała polska liczy „eurosieroty”. Panika moralna i płeć w wykluczeniu oraz stygmatyzacji rodzin migrantów / 293
Panika moralna a zmiana społeczna / 295
Kariera pojęcia „eurosieroctwo” / 296
Ogólnopolskie akcje liczenia „eurosierot” / 297
Ale kim jest „eurosierota”? / 303
Obraz dysfunkcjonalnego rodzica i dyskurs moralny / 308
„Ucieczka Polek” – problem z nierezydencjalną matką / 314
Instytucjonalizacja „eurosieroctwa” – gdy pomoc staje się stygmatyzacją / 320

Podsumowanie / 325
Zakończenie / 329
Podziękowania / 341
Bibliografia / 343
Summary / 365
Indeks osobowy / 371
Indeks rzeczowy / 377

  • Agnieszka Palicka

    Ta książka może zainteresować każdego czytelnika, ponieważ autorka w interesujący, profesjonalny sposób przedstawia biografie swoich bohaterek w kontekście współczesnych założeń naukowych. Co ważne, odbiorca nie ma poczucia, że w książce pojawia się idealizacja albo zbyt dramatyczny, przesadzony styl przedstawienia historii bohaterek. Nie – Urbańska prezentuje historie realne, z życia wzięte w sposób przekonujący, autentyczny, skłaniający czytelnika do rozważań niełatwego, niewdzięcznego nieraz losu Matek Polek. Kobiet, które należy określić mianem prawdziwych bohaterek.
    Fragment recenzji: "Forum Akademickie" 2015, nr 11 (www.forumakademickie.pl).
  • Krzysztof Wołodźko


    Książka Sylwii Urbańskiej Matka Polka na odległość. Z doświadczeń migracyjnych robotnic 1989–2010 daje socjologiczny wgląd w świat kobiet z niższych warstw społecznych, na ogół nieobecnych w debacie o polskich przemianach. Opisy transformacyjnej rzeczywistości zwyczajowo spychały na margines mężczyzn, robotników i chłoporobotników, by od czasu do czasu ukazywać ich szerszej publice jako „roszczeniowe sieroty” po Polsce Ludowej. Koleje losu kobiet z „klasy ludowej” jeszcze mniej interesowały media, opinię publiczną i decydentów: były wykluczone spośród wykluczonych.

    Praca Urbańskiej, socjolożki z Uniwersytetu Warszawskiego, powstała na kanwie ponad 50 wywiadów narracyjnych, przeprowadzonych w latach 2005–2010. Ponadto autorka podjęła siedmiomiesięczne badania terenowe w Belgii i w Polsce, dzięki którym uczestniczyła w życiu swoich rozmówczyń i ich rodzin zarówno w gettach migracyjnych Brukseli, jak i na polskich wsiach i w miasteczkach. Tak rozbudowana perspektywa pozwoliła jej na ukazanie wzajemnych relacji między sposobami funkcjonowania imigrantek zarobkowych w nowych dla nich środowiskach za granicą a realiami „świata utraconego”, w którym funkcje opiekuńcze / nadzorcze nad dziećmi matek imigrantek przejmowały krewne, sąsiadki, instytucje publiczne, a także ojcowie – o ile byli w stanie sprostać temu wyzwaniu.
    Matka Polka, jej mit i fantazmat (o ile można je oddzielić poza analitycznym opisem), stała się zakładniczką sporów między konserwatywną klasą średnią, jej politycznymi i religijnymi reprezentantami, a środowiskami feministycznymi, przez lata rodzimych przemian reprezentującymi przede wszystkim wielkomiejskie kobiety o wyższym kapitale kulturowym i ekonomicznym. Los kobiet uboższych, matek i zmuszonych do nielegalnej emigracji zarobkowej Polek, nierzadko uciekających z domów przed mężowską i rodzinną przemocą, samotnych ze swoimi problemami i ubóstwem w państwie, które postawiło na „terapię szokową”, stanowił wyraźne tabu. Nieobecność tych kobiet w debacie publicznej i politycznej pozwalała uniknąć wielu trudnych pytań o model polskich przemian, społeczne koszta, jakie on przyniósł, oraz jego dojmujący wpływ na losy dużej części biedniejszych warstw społeczeństwa.
    Fragment recenzji: http://www.miesiecznik.znak.com.pl/zapomniane-matki-polki/
Napisz recenzję

Napisz własną recenzję

Captcha
  • Sylwia Urbańska

    Ukończyła socjologię w Instytucie Socjologii UW, gdzie pracuje jako adiunkt. Zajmuje się przemianami współczesnych rodzin i wzorców płci, doświadczeniem i dyskursami macierzyństwa, migracjami i zmianą społeczną, a także metodologią badań jakościowych (etnografie, metody biograficzne). Za pracę doktorską otrzymała nagrodę Prezesa Rady Ministrów RP (2012) oraz I nagrodę za najlepszą pracę doktorską z dziedziny pracy i polityki społecznej w konkursie Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych (2011). Jest współautorką książki „Mozaiki przestrzeni transnarodowych. Teorie – Metody – Zjawiska” (2010). Publikowała w czasopismach „Qualitative Socjology Reviev”, „Kultura i Społeczeństwo”, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny”, „Dialog-Pheniben”. Jej teksty można znaleźć m.in. w: „Niebezpieczne związki. Macierzyństwo, ojcostwo i polityka” (2014), „Pożegnanie z Matką Polką? Współczesne dyskursy i reprezentacje macierzyństwa” (2013), „Migracje Kobiet. Perspektywa wielowymiarowa” (2009).

Newsletter

Jeśli są Państwo zainteresowani otrzymywaniem aktualnych informacji z Wydawnictwa Naukowego UMK, prosimy o zapisanie się do listy odbiorców naszego newslettera.

Nie udało się otworzyć pliku PDF.

Dodano do koszyka:

Lorem ipsum